Tôi đẽo từng miếng vỏ của cây điều 10 năm tuổi .Con sâu đục thân cây điều vàng óng ,béo mềm ,to bằng ngón tay út của tôi lăn ra . Nhìn hiền vậy thôi mà nó đang ăn dần cả cây điều 10 năm tuổi .
Anh chị nào trồng điều mà từng thấy cảnh này rồi thì hiểu. Đẽo từng gốc bắt được con sâu, hả dạ một lúc — nhưng trong bụng thì xót. Vì tới lúc phải cầm đục thì ta đã thua nửa ván rồi.
Tôi tin Anh Chị xem hết bài này thì sẽ biết cách bảo vệ vườn điều của mình khởi sâu đục thân .
vidio sâu đục thân cây điều bấm vào https://youtu.be/7aQYnjmd3SQ?si=2Lj8yiXpIVC-Epm6
Ra vườn, đẽo gốc ra là thấy — mà thấy là đã muộn
Cây điều 10 tuổi, mọi năm cho trái đều. Năm nay mấy cây tự nhiên xuống sức, lá vàng, có chỗ chảy mủ ở thân. Tôi biết ngay (câu nói của anh chủ vườn ): sâu đục thân đã vào tới gốc.
Khi sâu đã chui vào trong thân thì xịt thuốc ngoài vỏ gần như vô dụng — thuốc đâu ngấm tới chỗ nó nằm. Chỉ còn cách cầm đục dao, lần theo lỗ, bổ vỏ bắt từng con. Mà tôi đẽo một gốc ra là nhiều con, nhiều lứa — con lớn con nhỏ nằm xen nhau. Nghĩa là con xén tóc mẹ đã ghé đẻ nhiều lần rồi.
Bổ gốc bắt sâu là hạ sách, là bước đường cùng.
Nhận diện thủ phạm: từ con xén tóc đen tới con sâu vàng óng
Thủ phạm gốc là con xén tóc — bà con hay gọi “sen tóc”, thân và cánh màu đen.
Vòng đời sâu đục thân chia ra làm 4 giai đoạn .
- Xén tóc đen đẻ trứng ở gốc, ở thân cây điều.
(Còn xén tóc hoa hay đẻ trên cành ,nhà vườn hay gọi là sâu đục cành ) - Trứng nở thành ấu trùng.Thời gian mất khoảng 10 -15 ngày .
- Ấu trùng lớn thành con sâu vàng óng, mềm, bằng ngón tay út.Thời gian sâu phá hoại trong thân cây khoảng 7-9 tháng .
Tiếp theo là chúng biến thành nhộng ,nó tạo thành kén ngay trong hang hốc của cây .Thời gian này kéo dài khoảng 1-3 tháng .
Sau đó nó tiếp tục nở thành con xén tóc chui ra và bay ra ngoài , khoảng chừng 15-20 ngày con cái lại bắt đầu vòng đời đẻ trứng .
Khi ta nhìn thấy nó là con sâu mềm mà đừng coi thường. Răng nó rất khỏe, đục xuyên vỏ, ăn cả lớp gỗ. Con sâu mềm oặt vậy mà đủ sức giết cây điều 15 tuổi, thậm chí 20–25 tuổi — cả một đời cây.
Vì sao đẽo bắt là hạ sách
Đẽo diệt nhanh thật, nhưng không triệt để và để lại hậu quả:
- Đẽo là làm cây bị thương — vết thương hở toang trên thân.
- Vết thương hở là cửa cho nấm bệnh chui vào.
- Chỗ vừa đẽo sần sùi, xén tóc lại rình đẻ đúng chỗ đó, sâu đục tiếp. Thành vòng luẩn quẩn.
Vì sao nay khó hơn xưa — nó đổi tính, đổi mùa
Ngày xưa xén tóc có mùa: vùng Bình Phước, sau thu hoạch cỡ tháng 2–5 là rộ. Nay khác:
- Đổi chỗ đẻ: không đẻ trên cao nữa mà đẻ sát gốc, sát mặt đất, cả trên rễ trồi lên khỏi mặt đất — càng khó phát hiện.
Nay tháng 7 vẫn còn phát hiện nhiều thế này .Nếu cứ 15- 20 ngày xịt thuốc một lần chi phí như vậy với cây điều không phù hợp .
Cách phòng đúng: chặn xén tóc đẻ trứng ngay từ đầu
Cốt lõi: phòng trừ tổng hợp ngay từ giai đoạn đầu — chặn xén tóc lúc nó định đẻ. Cách truyền thống rẻ mà bám lâu: quét vôi trộn đồng (sunphat đồng tỉ lệ khoảng 0,5-1%) quanh gốc, từ chạng 2–chạng 3 xuống sát gốc.
- Nước vôi bám trắng — xén tóc thích chỗ sần sùi tối tăm nên né chỗ trắng, không đẻ.
Vì nay nó đẻ sát gốc, sát đất, nên quét xuống thật thấp, tới sát mặt đất và rễ nổi.
thời gian quét vôi tốt nhất là tháng 2-3 gần cuối mùa khô chuẩn bị bước sang giai đoạn xén tóc đẻ rộ (tháng 3- 5).
Liều lượng vôi thì tuỳ theo cách làm của từng nhà vườn (nếu quét bằng chổi lông ta hoà đặc cho dễ bám trắng , ta nên pha thử một ít rồi mới nhân rộng .)
Có 3 điều cốt lõi
- Kẻ thù thật là con xén tóc, không phải con sâu. Đánh từ lúc nó đi đẻ.
- Đẽo gốc bắt sâu là bước đường cùng — phòng rẻ và bền hơn trị.
- Nó đã đổi tính, đổi mùa — phòng quanh năm, quét vôi–đồng xuống tận đất.
Một con xén tóc trưởng thành .